Dergiler

Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm
HİVREN DEMİR ATAY
Erdem Dergisi,71-72,

ÖZ


Günümüz Türk edebiyatının üretken yazarlarından Cemil Kavukçu’nun 2005 yılında yayımlanan Gamba başlıklı romanı, özgürleşmek amacıyla bisikletleriyle doğa yolculuğuna çıkan, fakat geride bırakmayı umduk-ları hayatlarına kısa sürede “dönüş” yapan dört arkadaşı konu edinir. Kavukçu’nun öteki yapıtlarında da sıklıkla karşılaştığımız dönüş izleği, Gamba’da tematik ve mecazi düzlemlerde yorumlanabilecek üç temel dönüş hareketi şeklinde yansıma bulur: Bisiklet tekerlerinin dönüşü, dört arkadaştan birinin çocukken rüyalarına giren korkunç yaratık Gamba’nın yıllar sonra dönüşü ve karakterlerin yolculuk öncesi ya-şamlarına dönüşü. Bu makale, söz konusu hareketlerin psikolojik ve toplumsal dinamiklerini çözümlerken, Gamba’nın, Kavukçu’nun ya-pıtlarındaki edebî döngüselliği de anlamlandırmaya yarayacak temsilî bir metin olarak yorumlanabileceğini öne sürmektedir. Makalede Kavukçu’nun yapıtları üzerine yapılan çalışmalarda sıklıkla üzerinde durulan yalnızlık ve yabancılaşma izleklerine psikanalitik bir bakış açısıyla yaklaşılmaktadır. Karakterlerin kişisel tarihleri kadar, “uygar-lığın huzursuzluğu”nu da temsil eden söz konusu üç dönüş hareketi, Kavukçu’nun “Yazma Sıkıntısı” başlıklı denemesinde edebî üretimin kaynağı olarak gördüğü sıkıntı duygusuyla ilişkilendirilmektedir. Bu çerçevede, Gamba’da temsil edilen ve Freud’un “bastırılanın dönüşü”, “yineleme zorlantısı” ve “tekinsizlik” gibi kavramları aracılığıyla açım-lanan ruhsal yaşantı, Kavukçu’nun resmettiği yazma ânının ardındaki dinamikleri de açıklayabilir. Sonuç olarak makale, Kavukçu’nun benzer karakter, mekân ve temalara tekrar tekrar dönüşünün nedeninin Gam-ba’daki dönüşlerle aynı eksende düşünülebileceğini öne sürmektedir. Buna göre, her iki durumda da dışına çıkılması imkânsız bir çemberin içinde var olmanın tek yolu çemberin sınırlarını zorlamaktır.
Anahtar sözcükler: Dönüş, dönüşüm, tekrar, uygarlığın huzursuzluğu, tekinsizlik, Sigmund Freud, Cemil Kavukçu, Gamba



© 2014 - Atatürk Kültür Merkezi Ziyabey Cad. No: 19 Balgat - Çankaya / ANKARA
 Telefon: +90 (312) 284 34 18
  Belgegeçer: +90 (312) 284 34 65