Türk Mutfağının Dijital Hafızası Kayıt Altında: “Türk Mutfak Kültürü Dijital Atlası” Yayında!
Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, Türk kültürünü bilimsel yöntemlerle araştırma, geliştirme ve ulusal/uluslararası düzeyde tanıtma misyonuyla faaliyetlerini sürdüren bir kültür ve bilim kurumudur. Bu doğrultuda yürütülen çalışmalar kapsamında, Türk mutfak kültürünün dijital ortamda da kayıt altına alınması ve erişilebilir bir bilgi sistemine dönüştürülmesi amacıyla “Türk Mutfak Kültürü Dijital Atlası ve Ansiklopedisi Projesi” hayata geçirilmiştir.
Türk mutfak kültürünün binlerce yıllık birikimini dijital dünyaya taşıyan “Türk Mutfak Kültürü Dijital Atlası ve Ansiklopedisi Projesi”nin ilk ayağı olan dijital platform, tmk-atlas.gov.tr adresinde erişime açıldı.
Türk mutfağının zengin mirasını ulusal ve küresel ölçekte tanıtmak, kültürel hafızayı koruma altına almak amacıyla başlatılan dev proje meyvelerini vermeye başladı. Alanında uzman 200 akademisyenin titiz çalışmalarıyla yürütülen proje, Türk mutfağını sadece tariflerle değil; tarihi, sosyolojisi ve coğrafi yayılımıyla bir bütün olarak dijital ortama aktarıyor.
İlk Durak: Gastronomi Şehri Afyonkarahisar
2019 yılında UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na “Gastronomi Şehri” unvanıyla dahil edilen Afyonkarahisar, Türkiye’nin bu alandaki üçüncü şehri olması nedeniyle projenin prototipi olarak belirlenmiştir. tmk-atlas.gov.tr platformunda ilk etapta Afyonkarahisar mutfağına ait özgün yemek tarifleri üç dilli (Türkçe, İngilizce ve Fransızca) uluslararası gastronomi standartlarına uygun şekilde kullanıcılara sunulmuştur. Platformun ilerleyen süreçte Türkiye’nin 7 bölgesini kapsayacak şekilde genişletilmesi hedeflenmektedir.
5 Kıtaya Uzanan Gastronomi Mirası
Proje, Afyonkarahisar ile sınırlı kalmayarak Türkiye’nin 7 bölgesini kapsayacak şekilde genişletilecek. Sadece Anadolu toprakları değil, Türk mutfağının dünya mutfaklarına etkisi de mercek altına alınarak 5 kıtaya yayılan bu devasa mirasın izleri sürülecek.
Teknoloji ve Kültür Bir Arada: GIS Tabanlı Haritalama
Projenin en dikkat çeken özelliklerinden biri, geleneksel mutfak bilgisini teknolojiyle harmanlaması. Saha araştırmaları kapsamında;
Aşçılar, üreticiler ve halkbilimcilerle sözlü tarih görüşmeleri gerçekleştiriliyor.
Yöresel lezzetler ve mutfak ritüelleri fotoğraf ve video kayıtlarıyla belgeleniyor.
Tüm veriler, GIS (Geographic Information Science/ Coğrafi Bilgi Sistemleri) tabanlı bir haritalama sistemine entegre edilerek ürünlerin tarihsel ve coğrafi yayılım hatları görselleştiriliyor.
Akademik Bir Başvuru Kaynağı
Dijital atlas; sadece bir yemek sitesi olmanın ötesinde; bölgesel ürün haritaları, coğrafi işaretli ürünler, göç yolları ve tarımsal üretim alanları gibi stratejik verileri de içeriyor. Ayrıca beslenme, sağlık ve sürdürülebilir gastronomi turizmi açısından yapılan tematik değerlendirmeler, projeyi bilimsel bir kaynak haline getiriyor.
Kullanıcılar, vaktiyle platform üzerinden üç dilde hazırlanan kapsamlı bir “Türk Mutfak Kültürü Sözlüğü”ne de erişebilecekler. Türk mutfağının geleceğini dijitalle inşa eden bu dev atlasa tmk-atlas.gov.tr adresinden ulaşılabilir.
