Gökyüzünün Anahtarı Usturlap Etkinlikleri Van ve Bitlis’te Gerçekleştirildi
Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, Van Valiliği ve Bitlis Valiliği iş birliğiyle gerçekleştirilen “Gökyüzünün Anahtarı Usturlap” etkinlikleri, 29 Eylül–1 Ekim 2026 tarihleri arasında Van, Bitlis ve Tatvan’da öğrencilerin yoğun katılımıyla gerçekleştirildi.
Üç gün süren etkinliklerin açılışı, 29 Eylül 2026 tarihinde saat 14.00’te Van Spor Lisesi Konferans Salonu’nda yapıldı. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın ardından Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığının tanıtım filmi ile “Gökyüzünün Anahtarı Usturlap Projesi” animasyon filmi izleyicilerle buluştu.
Programın açılışında Atatürk Kültür Merkezi Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Ömer Gök, ortaöğretim öğrencilerine hitaben bir selamlama konuşması yaptı. Konuşmasında Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığının yürüttüğü önemli projelere değinen Gök, üç yıldır sürdürülen “Gökyüzünün Anahtarı Usturlap Projesi”nin bilim tarihi ile gençleri buluşturan yönüne dikkat çekti.
Doç. Dr. Ömer Gök konuşmasında, projenin son iki yıldır sahada gerçekleştirilen öğrenci etkinlikleriyle sürdürüldüğünü belirterek şunları söyledi:
“Millî Eğitim Bakanlığımızın ‘Köklerden Geleceğe’ Maarif Modeli’nden hareketle ifade edecek olursak, bizim projemiz bu anlayışın tecessüm etmiş hâlidir. Astronominin usturlaptan modern teleskoba uzanan serüvenini, alanında duayen akademisyenlerle birlikte öğrencilerimize aktarıyoruz. Siz değerli öğrencilerimiz için keyifli ve verimli bir etkinlik olmasını diliyor, katılımınız için teşekkür ediyorum.”
Etkinliklerin ikinci günü, Özel Eren Fen ve Teknoloji Lisesi Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi. Ticari kâr amacı gütmeyen ve tamamen burslu bir eğitim anlayışıyla faaliyet gösteren okulun Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Eren ve ailesinin de katıldığı programda, Atatürk Kültür Merkezi Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Ömer Gök tarafından aileye usturlap takdim edildi.
Programın son günü ise Bitlis Tatvan Sadullah Gencer Sosyal Bilimler Lisesi Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi. Programa Tatvan Kaymakamı Yiğit Yaşar Demirer ve İl Millî Eğitim Müdürü Tayfun Özyolcu da katıldı.
Öğrenciler Astronomi Tarihiyle Buluştu
“Gökyüzünün Anahtarı Usturlap Projesi” kapsamında düzenlenen etkinliklerde öğrenciler; astronominin tarihsel gelişimi, Cumhuriyet Dönemi Türk astronomisi ve usturlabın tarihsel yolculuğu gibi farklı başlıklarda gerçekleştirilen sunum ve söyleşilerle buluşturuldu.
Alanında uzman akademisyen ve bilim insanlarının katılımıyla gerçekleştirilen programlarda Yavuz Unat, Dursun Koçer, Selçuk Topal, Uğur İkizler, Ertan Tağman ve Ahmet Bahadır tarafından sunum ve söyleşiler gerçekleştirildi. Öğrenciler, astronomiye yalnızca günümüz teknolojileri üzerinden değil, tarihsel ve kültürel bir perspektiften bakma imkânı buldu.
Etkinliklerin önemli bölümlerinden birini ise uygulamalı usturlap atölyeleri oluşturdu. Atölyelerde öğrenciler, usturlabın temel çalışma prensipleri hakkında bilgi edinirken kendi hazırladıkları kılavuz ve karton usturlaplarla ölçüm yapma deneyimi yaşadı. Böylece tarih boyunca gökyüzünün konumunu belirleme ve zamanın hesaplanmasında kullanılan bu önemli astronomi aracını yalnızca teorik olarak tanımakla kalmayıp uygulamalı olarak deneyimleme fırsatı buldular.
Geçmişten Geleceğe Bilim Köprüsü
Astronomi tarihinin en önemli araçlarından biri olan usturlabı merkeze alan proje ile öğrencilerin, insanlığın geçmişten günümüze gökyüzünü anlama ve ölçme çabasını keşfetmeleri, astronomi bilimine yönelik meraklarının artırılması ve bilimsel düşünme becerilerinin desteklenmesi amaçlanıyor.
Proje kapsamında gerçekleştirilen söyleşi ve atölyelerde ayrıca bilimsel bilginin tarihsel süreç içerisinde nasıl geliştiği, gök cisimlerinin hareketlerinin nasıl gözlemlendiği ve geçmiş medeniyetlerin gökyüzünü anlamlandırmak için geliştirdikleri yöntemler ele alındı. Bu yönüyle proje, öğrencilerin yalnızca usturlabı tanımalarını değil, aynı zamanda bilginin üretim süreçleri, bilimsel birikimin sürekliliği ve geçmişten geleceğe aktarılan bilim mirası konusunda farkındalık kazanmalarını hedefliyor.
Van, Bitlis ve Tatvan’da üç gün boyunca gerçekleştirilen etkinliklerde öğrenciler; akademik söyleşiler, bilim tarihi sunumları ve uygulamalı usturlap atölyeleri aracılığıyla astronominin farklı yönlerini bir arada deneyimledi. “Gökyüzünün Anahtarı Usturlap Projesi”, Türk-İslam bilim tarihinin önemli miraslarından biri olan usturlabı genç kuşaklarla buluşturarak geçmişin bilimsel birikimi ile geleceğin bilim insanları arasında bir köprü oluşturdu.
