1. Proje: Türk Dünyası Ortak Edebiyatı 

Bu proje, Türk kültürünün taşıyıcısı ve temsil edici unsuru olan edebiyat hayatının kronolojik olarak ortaya konulması suretiyle, kültürel zenginliğin ve sosyal hayatın, iman, zihniyet, bilgi, hukuk kavramlarına bağlı; değişen, az değişen, süregelen ve kaybolan yönlerini; coğrafya ve rejimin etkilerini edebî eserler yoluyla hükme bağlamak; Türk topluluklarındaki sosyo-psikolojik unsurların müşterek olan estetik yönlerin varlığında ve devamında edebî değerlerin yerini ve etkilerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığınca 1995 yılında çalışmalarına başlanan “Türk Dünyası Ortak Edebiyatı Projesi” aynı yıl dönemin Devlet Planlama Teşkilatı Yatırım Programına alınmış ve 2007 yılında tamamlanmıştır. 31 ciltten oluşan eser dört bölüm hâlinde yıllara sari yayımlanmıştır. Türkiye, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan, Azerbaycan, Kırgızistan, Tatatistan ve Başkurdistan’dan katılan birçok bilim insanı ve araştırmacının ortak çalışmasıyla gerçekleştirilen proje, Türk Dünyası Edebiyat Tarihi (9 cilt), Türk Dünyası Edebiyat Metinleri Antolojisi (8 cilt), Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (8 cilt) ve  Türk Dünyası Edebiyat Terimleri ve Kavramları Ansiklopedik Sözlüğü (6 cilt) başlıkları altında takımlar hâlinde yayımlanmıştır.

Türk Dünyası Edebiyat Metinleri Antolojisi başlangıçta her biri 600 sayfadan oluşan ve toplamda 10 ciltten oluşan bir eser olarak düşünüldüyse de 8. Ciltle tamamlanmıştır.

Türk Dünyası Fikir ve Edebiyat Metinleri Antolojisi’nin son cildi, atasözü, alkış-kargış, mani, türkü, tekerleme, bilmece, ninni, ağıt metinlerini kapsamaktadır. Türk Dünyasının geleneksel ortak edebiyat metinleri tamamlanmış, ancak halk şiiri ile klasik ve çağdaş edebiyat  ile ilgili olarak proje çerçevesinde toplanan metinlerin ferdî edebiyat mahsulleri olarak bu eserin dışında ayrıca değerlendirilmesi planlanmıştır.

 Bu proje kapsamında yayımlanan Türk Dünyası Edebiyat Tarihi’ne paralel olarak hazırlanan Türk Dünyası Edebiyat Metinleri Antolojisi, Türk dilinin değişik lehçeleriyle oluşturulan anonim edebiyata ait mahsullerin, seçkin örneklerinden meydana getirilmiştir. Türk dünyası lehçelerinden seçilenler özgün metinler Türkiye Türkçesine aktarılmış,  karşılaştırma yapılabilmesi için özgün ve aktarma metinler karşılıklı sayfalarda verilmiştir. 9 ciltte tamamlanan bu antolojide Türk devletlerinde yaşayan Türk soylu halkların oluşturduğu anonim edebiyata ait mahsuller yanında, diğer Türk topluluklarından bir kısmının kullandığı lehçelerle meydana getirilmiş metinlerden de örnekler yer almaktadır. Yazılı edebiyatla ilgili antolojilerin ise sonraki yıllarda  ayrı bir dizi olarak yayımlanması planlanmıştır.

Proje Çıktıları:

1. Türk Dünyası Edebiyat Tarihi (9 cilt),
2. Türk Dünyası Edebiyat Metinleri Antolojisi (8 cilt),
3. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (8 cilt)
4. Türk Dünyası Edebiyat Terimleri ve Kavramları Ansiklopedik Sözlüğü (6 cilt)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Proje: Cumhuriyet Dönemi Türk Kültürü 

Kültürel etkileşim ve aktarım sürecinin yerini kültürel değişime bıraktığı, Türk tarihinin çok önemli bir dönemini oluşturan bir devrin kültürel hayatını, bütün boyutlarıyla ve yeni bir yaklaşımla ele alan Cumhuriyet Dönemi Türk Kültürü; Atatürk Dönemi (1920-1938)  adlı 3 ciltlik eser yayımlanmıştır. 

2007 yılında başlanan projenin ilk evresi 1920 ila 1938 yıllarını, yani TBMM’nin açılışı ve Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümü arasındaki zaman dilimini kapsıyor. Bu sebeple eserin ilk üç cildi “Atatürk Dönemi” olarak isimlendirilmiştir. Metot ve eserin kapsamı üzerinde uzun uzun tartışılmış ve Atatürk Dönemi’nin on altı ana bölümde sunulmasına karar verilmiştir. Bu bölümler; “Giriş”, “Kültür Politikası”, “Tarihî Süreç”, “Devlet Yapısı”, “Toplum Yapısı”, “Din”, “Düşünce”, “Eğitim”, “Bilim ve Teknoloji”, “Kitle İletişim”, “Dil ve Edebiyat”, “Halk Kültürü”, “Sanat”, “Arkeoloji ve Sanat Tarihi”, “Müze ve Kütüphaneler” ve “Çevre Kültürü” başlıkları altında toplanmış, daha sonra her bir bölümün kapsamı, ana ve alt başlıkları tespit edilmiştir. Ayrıca, dönemin temsil edici figürleri, bir kuş dalışıyla ayrıntılı bir şekilde “çerçeve yazılar” içinde verilmiştir.

Her ay düzenli olarak toplanan editörler, projenin yazar kadrosunu belirledi. Toplam 119 yazarın kaleme aldığı makaleler, editörlerin belirlediği hakemlerce incelendi. Basılması uygun görülen makaleler üzerinde düzeltmeler yapıldı ve gereksiz tekrarlardan arındırılarak yazım birliği sağlandı.

Bir yılda bitmesi planlanan yazım aşaması yaklaşık iki yıl sürdü. 500 sayfa olarak tahmin edilen birinci evreyse 1500 sayfaya ulaştı. Tek cilde sığması düşünülen ilk evre, önce iki, daha sonra üç cilt olarak yeniden düzenlendi. Eserin yazımı kadar resimlenmesine de büyük bir emek harcandı. Her makale için resim tespiti yapıldıktan sonra görsel malzeme teminine girişildi. Böylece, yazarlar, yayımcılar, kişisel ve kurumsal arşivlerden sağlanan resimlerle zengin bir koleksiyon oluşturuldu.  Resimlerin yanı sıra Atatürk Dönemi’nde yayımlanmış kitap, dergi ve gazeteler tarandı. Tozlu raflarda kalan pek çok yayının kapak fotoğrafı çekildi.  Eserde ayrıca, dönemin sosyal hayatını yansıtan afişlere, broşürlere, gazete ve el ilanlarına yer verildi. Resim seçiminden sonra tasarımcılarla birlikte kitabın sayfa düzeni belirlendi. Her bir resim bilgisayar ortamında yeniden tasarlandı ve ilgili sayfalara titizlikle yerleştirildi.

Projenin ilk çıktısı olan Cumhuriyet Dönemi Türk Kültürü: Atatürk Dönemi (1920-1938) adlı 3. ciltlik eser 2009 sonunda yayımlanabildi ve 2010 yılında okuyucusuyla buluştu. 2000 takım basılan eserin baskı masrafları Elginkan Vakfınca karşılandı ve karşılığında 1000 takımı destekleyici vakfa bağışlandı.

2010 yılının Mart ayında dönemin Devlet Bakanı Prof. Dr. Mehmet Aydın, Bakanlar Kurulu toplantısında eseri tanıttı. Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile Bakanlar Kurulunun diğer üyelerine birer takım takdim edildi. Yanı sıra 7 Nisan 2010 tarihinde Ankara Resim ve Heykel Müzesi Salonunda editörlerin katılımıyla bir eser tanıtım toplantısı yapıldı. Devlet Bakanı Aydın da toplantıya katılarak bir açış konuşması sundu.

Cumhuriyet Dönemi kültür hayatını, bütün boyutlarıyla ve yeni bir yaklaşımla ele almayı amaçlayan Cumhuriyet Dönemi Türk Kültürü adlı eserin Atatürk Dönemi’ni (1920-1938) içeren üç cildinin basımı sonrası, gelen tenkit ve öneriler ışığında eser 2011 yılında yapılan çalışmalarla genişletilip düzeltilmiş ve ikinci baskıya hazırlanmıştır. İkinci baskıya hazırlanan eser ayrıca bir proje dâhilinde İngilizceye çevrilmiş ve Atatürk Kültür Merkezi resmî genel ağı dijital kütüphanesine PDF formatında konularak erişime açılması uygun görülmüştür. Ancak erişime açılmamıştır.

Eserin ayrıca, 1939-1960 ve 1961-1980 dönemlerine ilişkin çalışmalarına ise 2011 yılında başlamıştır. Aynı metotla ve üç ciltte tamamlanmasına karar verilen söz konusu evrelere ilişkin makaleler ısmarlanmış, gelen yazılar editör ve editörlerin belirlediği hakemlerin incelemelerinden geçmiş; ancak, çeşitli sebeplerle 2023 sonuna dek herhangi bir ilerleme kaydedilememiştir.

3. Proje: Geçmişten Günümüze Isparta 

Ülkemiz kent monografileriyle ilgili eksikliği gidermek amacıyla başlanan projenin ilk bölümünde Isparta ili ele alınmıştır. Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığınca desteklenip Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Rektörlüğünün katkılarıyla 2009 yılında kitap olarak yayımlanmıştır. Bu monografide Isparta’nın toplumsal, ekonomik, siyasi, yönetsel, tarihi ve kültürel vb. özellikleri, değerleri ve birikimi ortaya konmaktadır.

4. Proje: Avrasya’da Yeniden Çizilen Sınırlar İnşa Edilen Kimlikler 

Atatürk Kültür Merkezinin Türk Cumhuriyetlerine yönelik bir diğer önemli projesi de Türk Cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarının 20. yılı vesilesiyle  desteklenen “Avrasya’da Yeniden Çizilen Sınırlar ve İnşa Edilen Kimlikler”dir. Türk Dil Kurumu ve Yurt Dışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı katkılarıyla yürütülen projenin amacı; Sovyetler Birliği’nin dağılmasını takip eden yirmi yılda Orta Asya ülkeleri, Azerbaycan, Gürcistan, Ukrayna ve Rusya Federasyonu’nda yaşanan siyasal ve toplumsal değişmeleri, Türk dilli toplulukların bu değişmeden nasıl etkilendiklerini ortaya koymak, devlet ve ulus inşa süreçlerini irdelemek; Türkiye’nin bütün bu değişim sürecinde izlediği politikaları ve bu politikaların sonuçlarını nesnel biçimde değerlendirmektir. Proje 2012 yılı Mayıs ayında tamamlanarak dört cilt halinde yayımlanmıştır.

1. Bağımsızlıklarının Yirminci Yılında Orta Asya Cumhuriyetleri Türk Dilli Halklar – Türkiye İle İlişkiler, (1. Kitap) : Ayşegül Aydıngün -Çiğdem Balım.
2. Bağımsızlıklarının Yirminci Yılında Azerbaycan, Gürcistan Ve Ukrayna Türk Dilli Halklar – Türkiye İle İlişkiler, (2. Kitap), : İsmail Aydıngün -Çiğdem Balım.
3. Sovyetler Birliği’nin Dağılmasından Yirmi Yıl Sonra Rusya Federasyonu Türk Dilli Halklar – Türkiye İle İlişkiler, (3. Kitap), : Erhan Büyükkakıncı – Eyüp Bacanlı
4. Sovyet Sonrası Dönemde Türk Dilli Halklar Dil Sorunu Yeniden Biçimlenen Kimlikler, Jale Garibova, (4. Kitap) Ed.: Sema Aslan – Rena Salehova.

Proje kapsamında; 1. KİTAP – Bağımsızlıklarının Yirminci Yılında Azerbaycan, Gürcistan ve Ukrayna Türk Dilli Halklar – Türkiye ile İlişkiler (Ed.: İsmail AYDINGÜN – Çiğdem BALIM), 2. KİTAP – Bağımsızlıklarının Yirminci Yılında Orta Asya Cumhuriyetleri Türk Dilli Halklar – Türkiye İle İlişkiler (Ed.: Ayşegül AYDINGÜN – Çiğdem BALIM), 3. KİTAP – Sovyetler Birliği’nin Dağılmasından Yirmi Yıl Sonra Rusya Federasyonu Türk Dilli Halklar – Türkiye İle İlişkiler (Ed.: Erhan BÜYÜKKAKINCI – Eyüp BACANLI), 4. KİTAP – Sovyet Sonrası Dönemde Türk Dilli Halklar Dil Sorunu Yeniden Biçimlenen Kimlikler (Jale GARİBOVA, Ed.: Sema ASLAN – Rena SALEHOVA) olmak üzere dört cilt kitap hazırlanmış ve 2012 yılında basılmıştır.

5. Proje: Atatürk Kültür Merkezi Kütüphane Koleksiyonu Niteleme ve Otomasyon

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Kültür Merkezi Kütüphane Koleksiyonu Niteleme ve Otomasyon Projesi (2012/Proje kapsamında Aydın Sayılı Kütüphanesindeki mevcut bütün yayın ve belgeler fişlenerek, bilgisayar ortamına aktarılmış ve okuyucuların hizmetine sunulmuştur. Atatürk Kültür Merkezi Kütüphanesinde bilim tarihi, edebiyat, folklor, sosyoloji, sanat tarihi, felsefe, tarih, coğrafya, psikoloji vb. konularda zengin ve değerli bilgi kaynakları bulunmaktadır. Bu eserlerin araştırmacıların hizmetine sunulması ve bilime katkı sağlaması ancak bibliyografik kontrollerinin sağlanması ile mümkün olabilir. Bu sebeple kitapların uluslararası standartlarda bilgisayar ortamında bibliyografik kontrollerinin yapılması ile alanındaki diğer kurumlara ve bilimsel çalışma yapacak araştırmacılara da önderlik etmiştir.

6. Proje: Bûhûrizâde Mustafa Itrî Efendi (CD+Kitapçık)

           

2012 yılının UNESCO tarafından Türk Mûsikîsi’nin büyük bestekârı Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi’yi anma yılı ilan edilmesi sebebiyle, Atatürk Kültür Merkezi olarak, Itrî’yi konu alan bir kitapçık ve ekinde Itrî’nin seçme eserlerinden oluşan bir ses CD’si hazırlanması planlanmıştır.  Bu plana uygun olarak, “Vefatının 300. Yılında Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi (CD+Kitapçık) Projesi hazırlanmıştır. 2012 yılı UNESCO tarafından Buhûrizâde Mustafa Itrî’yi anma yılı olarak ilan edilmiştir. Itri’ye ait bestelerin yeni teknoloji imkânları ile seslendirilip kayıt altına alınması, Türk musiki kültürünün dünya kültür mirasına bırakabileceği en değerli armağanlardan biri olarak görülmektedir. Bu proje, Itri’nin günümüze ulaşan on adet eserinin dijital ses kaydı ve CD ekinde yer almış olan kitapçıktan oluşmuştur. Itri dönemine ait Türk musikisinin özelliklerini yansıtması açısından önem arz etmektedir.

7. Proje: Cumhuriyet Dönemi Türk Halıcılığı

Türk sanatları içerisinde önemli bir yere sahip olan halı, kilim ve işleme sanatlarımız Türklerin semboller dünyasını, estetik duyarlılığını, gelenek ve göreneklerini kısacası kültürünü yansıtmaktadır. Bu sebeple, geleneksel halı, kilim ve işleme sanatı örneklerimiz bir yandan ülkemizin tanıtımı ve ekonomisindeki yerini muhafaza ederken, diğer yandan da geçmiş nesillerin duygu, düşünce ve tecrübelerinin bize ulaşmasında köprü görevi görmektedir. Bu bahisle, Türk halıcılığı kültür mirası olarak en önemli konulardan birisidir.

Bu değerli kültür ve ekonomik varlığımızı müzelerimizde hayranlıkla izlemenin yeterli olmadığı bilinmektedir. Tüm dünyada bilinen Türk halıları hakkında yapılan bilimsel araştırmaların bütünlüklü halde yayınlanması gerekmektedir. Kültür stratejimiz açısından zaruri görülen bu ihtiyaç Kurumumuzu Türk halıcılığı ile ilgili kapsamlı yayınlar hazırlatmaya teşvik etmiştir. Bu bahisle Kurumumuz proje kapsamında Cumhuriyet Dönemi Türk Halıcılığı Kitabı’nı yayımlamıştır.

8. Proje: Cinuçen Tanrıkorur Beste Külliyatı

Udî, besteci ve kültür adamı Cinuçen Tanrıkorur’un bestelerinin tamamını içeren bu külliyat, 2000 yılında vefatını müteakip kendi öğrencileri aracılığıyla hazırlanmıştır. Bu hazırlık safhasında, bestecinin hazırladığı listeler göz önünde bulundurulmuş, müsvedde defterlerindeki eserler incelenmiş ve temize çekilmemiş eserler yeniden yazılmıştır. Böylelikle ilk eserden son esere kadar sırasıyla ve tarihi başlıklarıyla tasnif edilerek külliyat tamamlanmıştır.

15 yılı aşkın bir emeğin mahsulü olan bu külliyatın tamamlanmasında, Nurcan Betül Arısoy’un “Cinuçen Tanrıkorur’un Hayatı, Sanatçı Kişiliği ve Eserleri” adlı İTÜ Türk Mûsikîsi Devlet Konservatuvarı lisans bitirme tezindeki “Biyografi” ve “Cinuçen Tanrıkorur’un San’atının Değerlendirmesi” bölümlerinden faydalanılmıştır. Eserlerin yeniden gözden geçirilmesi, ses sanatçısı merhum Selma Sağbaş ile kanunî B. Rehâ Sağbaş tarafından yapılmıştır. Bestekârın bizzat yazdığı ya da yazdırdığı bestelerin notaları toplamda 1500 sayfayı bulmaktadır.

Eserin içeriği Cinuçen Tanrıkorur’un biyografisi, külliyatın tasnifi, külliyattaki notalar, Tanrıkorur’un besteciliği ve sanatının özellikleri, besteciliğinde Yahya Kemal Beyatlı’nın yeri, sözlü eserler (Acem – Hicaz Makamları) nota listesi; tür, form, makam ve usûllerin sayı dökümü; fihristler; külliyattaki kayıp eserler dökümü, külliyattaki tamamlanmamış eserin künyesi, nota hattatları ve fotoğraflar gibi bölümlerden oluşmaktadır.

Proje Çıktıları

Cilt 1. Cinuçen Tanrıkorur Beste Külliyatı / Biyografi, 505 Eserin Döküm ve Fihristleri

Cilt 2. Cinuçen Tanrıkorur Beste Külliyatı / Dinî Eserler

Cilt 3. Cinuçen Tanrıkorur Beste Külliyatı / Sözlü Eserler

Cilt 4. Cinuçen Tanrıkorur Beste Külliyatı / Sözlü Eserler

Cilt 5. Cinuçen Tanrıkorur Beste Külliyatı / Sözlü Eserler

Cilt 6. Cinuçen Tanrıkorur Beste Külliyatı / Saz Eserleri

Cilt 7. Cinuçen Tanrıkorur Beste Külliyatı / İstiklâl Marşı, Çocuk ve Gençler İçin Eserler

9. Proje: Anadolu ve Komşu Coğrafyalarda Makam Müziği Atlası

Makam müziğinin tanıtımı, korunması ve yaşatılması amacıyla Prof. Dr. Murat Salim Tokaç ve Prof. Dr. Cenk Güray editörlüğünde hazırlanan Anadolu ve Komşu Coğrafyalarda Makam Müziği Atlası adlı eser, Başkanlığımız yayınları arasındaki seçkin yerini aldı.

30 yazar ve müzik adamının birlikte kaleme aldığı eser, 6 ana bölüm ve bu bölümlerin içerisinde yer alan 28 alt başlıktan oluşmaktadır. Çalışma; Balkanlar, Kuzey Afrika, Orta Doğu, Yakın Doğu ve Orta Asya olmak üzere oldukça geniş bir coğrafyanın binlerce yıllık kültürel dönüşüm ve etkileşim izlerini “makam müziği” üzerinden ortaya koymaktadır.

Anadolu ve komşu coğrafyaların kültürel etkileşimleri ve güncel yansımalarını inceleyen çalışma, sadece ortak kültürel köklere ilişkin “tarihsel” bir uğraş olarak kalmayacak, aynı zamanda kültürler arasındaki diyaloğu da geliştirecektir.

Eser, “makam” kavramının tarihsel derinliği ve coğrafi yaygınlığı ile uyumlu olabilecek bir anlayışla “Antik Yunan ve Bizans Müzik Teorisi”, “Ortaçağ İslam Dönemi Müzik Teorisi”, Selçuklu, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti Dönemlerindeki Müzik Teorisi Çalışmaları”, “Makam Tarihinde Başlıca Teorik Modeller”, “Makam Müziğinde Teori ve İcra Arasındaki İlişki”, “Anadolu’nun Komşu Coğrafyalar ile Müzik Teorisi ve Uygulamaları Açısından Etkileşimleri, “Makam Müziği ve Çokseslilik”, “Anadolu’daki Kentli ve Kırsal Makam Gelenekleri”, “Makam Teorisinin Mistik ve Felsefi Yönleri” ve “Makam Araştırmalarında Yeni Teorik Yönelimler” gibi konu başlıklarında seçkin akademisyen ve sanatçılar tarafından kaleme alınmış bölümler ve icra örneklerinden oluşmaktadır. İcra örnekleri, kitabın sonunda yer alan karekod listesinde yer almaktadır.

Proje Çıktıları:

Cilt 1. Anadolu ve Komşu Coğrafyalarda Makam Müziği Atlası

Cilt 2. Anadolu ve Komşu Coğrafyalarda Makam Müziği Atlası

 

10. Proje: Suriye’deki Türk İslâm Dönemi Eserleri Sultan II. Abdülhamid Albümü Fotoğraflarıyla Dünden Bugüne Suriye’deki Eserler

Proje, Suriye’deki Türk İslam dönemi mimari eserlerini kapsamaktadır. Başta Şam ve Halep olmak üzere Suriye’deki Türk İslam dönemine ait tüm yapılar ile müzelerdeki yer alan eserler 3 ciltlik bu kitapta toplanmıştır.  Binlerce yıldır bünyesinde farklı kültürlerin izlerini taşıyan Suriye’deki Türk kültür varlıklarının savaş öncesi durumlarının tanıtımlarının yapılarak kaynak kitap hâline getirilmiştir.

 Emevi, Abbasi, Eyyubi, Memluk ve Osmanlı dönemlerindeki Suriye önemli bir bölge olmuştur. Bu eserde  Şam, Halep, Hama, Humus, Lazkiye gibi şehirlere ait kültür varlıkları yer almaktadır. Bu çalışmayla eser türleri belirlenmiş, plan, mimari ve süsleme özellikleri ortaya konulmuş, Anadolu coğrafyası ile olan bağlantıları ve birbirleriyle etkileşimleri üzerinde durulmuştur.

Suriye’deki Türk İslâm Dönemi Eserleri Sultan II. Abdülhamid Albümü Fotoğraflarıyla Dünden Bugüne Suriye’deki Eserler Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanmış, hem akademik camianın hem de konuyla ilgili tüm okuyucuların istifadesine sunulmuştur.

Söz konusu eserde, Der’a, Haleb, Hama, Humus, İdlib, Lazkiye, Maarra, Müzeyrib, Nebk, Rakka, Şam ve Tedmür/Palmyra olmak üzere 12 şehir ve bu şehirlerin mahalle, sokak görünüşleri ile tarihi yapılarından oluşan toplam 130 tarihi eser yer almaktadır. Orta çağın gizemli, büyülü şehirleri aynı zamanda ilim, irfan merkezidir ve etrafına ışık saçan mimarisiyle ilklerin yeridir. Bu anlamda hanlar, telgraf anıtı, tren istasyonları, idâdiye, rüştiye ve tıp okulları, mevlevihaneler, su dolapları, Hicaz demir yolu, Şam Ümeyye Camisi ve süslemeleri, külliyeler, Argûnî ve Nûriye Bimaristanı ve medreseleri, çarşılar, mahalleler, cadde-sokak ve konutlarıyla medeniyet mefkûresinin sembolüdür. Bu kitaptaki fotoğrafların her biri tarihî vesîka niteliği kazanmıştır. Savaş sonrası tarihî eserlerde yapılacak restorasyon çalışmalarında bu fotoğraflar ana kaynak niteliği taşımaktadır.

11. Proje: Türk Kilimleri Kilim, Cicim, Zili, Palas

Türk Kilimleri Kilim, Cicim, Zili, Palas Projesi’nin konuları Coğrafya olarak; Anadolu ve Trakya’yı, dönem olarak; Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti dönemi eserlerini kapsamaktadır. Genel adlandırma olarak havsız dokuma yaygıların tamamına kilim adı verilmektedir. Bu kapsamda teknik belirleme yapıldığında, çözgü yüzlü dokumalardan cecim-cacim, palas, kolan; atkı bezemeli, iki iplikli kilimler ve ilave atkı bezemeli olan üç iplikli cicim, zili-sili, sumak/ilme ve kayma atkı teknikli dokumaları kapsamaktadır. Ayrıca yün, kıl ve tiftik malzemeli düz dokumalar ile pamuk malzemeli çuval, heybe vb. de konu kapsamındadır. Ancak saray veya bazı özel koleksiyonlardaki düz dokuma teknikli ipek malzemeli yaygı, seccade, pano, duvar kilimi gibi düz dokuma eserler de kapsam dâhilindedir. Etnografya ve Vakıf Eserleri Müzelerinde, özel koleksiyonlarda sergilenen veya depolarda saklanan, taşınabilir maddi kültür envanterimizden olan kilimlerimizin yazılı kaynakları bir araya getirilip belgelenmesi sağlanmıştır.

12. Proje: Türk Dünyası Masalları

Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı bünyesindeki Halk Bilimi ve Folklor Bilim ve Uygulama Kolunca Türk Dünyası Masal Araştırmaları Projesi kapsamında editöryal bir kitap hazırlanmış ve  2023 yılı sonunda Türk Dünyası Masal Araştırmaları adıyla yayımlanmıştır. Adı geçen kitapta; Türkçe konuşulan ülkeler ve diyarların masallarının genel özellikleri, şekli, dili, muhtevası, konusu, anlatıcıları ve anlatılan ortamlarıyla ilgili bilgiler veren makaleler yer almıştır. Ayrıca, her bir makale sonunda makale konusu ülke ve/veya diyarın özgün dili ve aktarma metinleriyle birlikte üç örnek masalına yer verilmiştir. Zengin masal külliyatından örnekler verilerek okurların Türkçe konuşulan diyarlardaki masallar hakkında bir fikir sahibi olması amaçlanmıştır. Söz konusu eserle ayrıca, zengin Türk kültürünün masalları bir bütünlük içinde okuyucusuna ulaştırılmış, araştırmacılar için de kaynak kitap olarak literatüre girmesi sağlanmıştır. Bundan sonraki süreçte eserin Özbek, Türkmen, Kırgız, Kazak ve Azeri Türkçelerine çevrilmesi planlanmıştır. Prof. Dr. Fatma Ahsen Turan ve Prof. Dr. Mehmet Naci Önal’ın editörlüğünde hazırlanan ve 2024 yılında genişletilmiş baskısı yapılan söz konusu e-kitapta 31 yazarın kaleme aldığı 29 makale bulunmaktadır.

13. Proje: Çeviri ve Kaynak Çalışmaları Işığında Akdeniz Havzasına Türk Kültürünün Etkisi

Akdeniz kültürel etkileri sınırlarını aşmış iktisadi, beşerî, sosyal ve kültürel bir coğrafi bütündür. Kökleri kadim uygarlıklara uzanan Akdeniz havzasında Türk kültürünün izleri de eskidir. Akdeniz havzasının günümüzdeki sosyo-kültürel önemine binaen kadim Türk kültürünün diğer kültürlerle (Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu) ve medeniyetlerle etkileşimini ayrıntılarıyla ele almak amacıyla hayata geçirilen Çeviri ve Kaynak Çalışmaları Işığında Akdeniz Havzasında Türk Kültürünün Etkileri Projesi sonucunda bir kitap hazırlandı. Çeviri ve Kaynak Araştırmaları Bilim ve Uygulama Kolu uhdesinde hazırlanan ve 2024 yılında e-kitap olarak yayımlanan Akdeniz Havzası Kültürel Çalışmalarından Seçmeler adlı eser Akdeniz havzasının günümüzdeki sosyo-kültürel önemine binaen kadim Türk kültürünün diğer kültürlerle ve medeniyetlerle etkileşimi ayrıntılarıyla ele alınmıştır. Prof. Dr. Suna Timur Ağıldere’nin editörlüğünde hazırlanan esere 9 yazar 8 makale ile katkıda bulunmuştur.

 

14. Proje: Cumhuriyetin 100. Yılında Müziğimizin Yüzleri

Cumhuriyetin 100. yılına ithafen Başkanlığımızca kültür ve sanat dünyasına bir armağan..

Dört ciltlik prestijli kitap, Türk müziği alanına üretimleriyle katkı sağlamış 125 şahsiyetin hayatını, eserlerini ve sanat yolculuklarını kapsamlı bir şekilde ele alıyor. Kitap arşiv belgeleri, nota örnekleri ve QR kodlu ses kayıtlarıyla okura zengin bir içerik sunuyor.

Türk müziğine dair kalıcı bir hafıza oluşturmayı amaçlayan şeçki niteliğindeki kitap, akademik ve kültürel çevreler için eşsiz bir başvuru kaynağı niteliğindedir.